ขุดบ่อแบบไหน มีน้ำใช้ทั้งปี ช่วยรับมือภัยแล้ง มีน้ำเก็บตุนตลอดเวลา

การขุดสระนำประจำไร่นาไว้ใช้เป็นแนวทางตามโครงการพระราชดำริเกษตรพอเพียง และเกษตรทฤษฎีใหม่ คือให้ใช้พื้นที่ประมาณ 30 % ของพื้นที่เพาะปลูก

“เกษตรกรต้องเลิกคิดว่า น้ำเป็นของเทวดา ให้มองน้ำเป็นของไม่แน่นอน ต้องสร้างแหล่งน้ำไว้เป็นหลักประกันให้กับตัวเอง มีน้ำเหมือนกับมีประกันชีวิต อย่าไปคิดว่า ขุดสระแล้วจะเสียพื้นที่ทำกิน มีสระมีน้ำตุนเก็บไว้นี่ต่างหากจะช่วยให้เราทำมาหากินได้ทุกเมื่อได้ทั้งปีเกษตรกรควรขุดสระน้ำเตรียมรับมือภัยแล้งเพราะปีหน้าและปีต่อๆไป ปัญหาจะรุนแรงขึ้นไปเรื่อยๆ”


ต้องช่วยกันขุดจร้า


การเตรียม:
ส่วนพื้นที่จะขุด ให้เลือกบริเวณที่ลุ่มต่ำ สังเกตได้บริเวณนั้นจะมีกรวดถูกน้ำพัดไหลมารวมกัน ขุดไปเถอะข้างล่างจะมีดินดานช่วยเก็บน้ำได้ดี…อย่าไปขุดบนเนินดิน นอกจากจะไม่มีน้ำไหลมาเข้าบ่อแล้ว ขุดลงไปข้างล่างยังเป็นดินร่วน เก็บน้ำไม่อยู่ น้ำซึมลงใต้ดินหมด

ชั้นตอนการขุดบ่อ :
“ความลึกของสระที่เหมาะ 4-5 ม. และวัดความลึกจากพื้นดินเดิม ไม่ใช่ขุดแบบราชการ จะขุดกันแค่ 3 ม. แถมวัดแบบขี้โกง วัดจากคันดินที่กองอยู่ข้างบน ไปๆมาๆลึกแค่ 2 ม.เอง เก็บน้ำไม่พอใช้หน้าแล้งแน่ เพราะน้ำมีการระเหยออกไปวันละ 3 มม. คิดดูแล้วกันหน้าแล้ง 7 เดือน (พ.ย.-พ.ค.) 200 กว่าวัน น้ำจะหายไปแค่ไหน ไม่เหมือนกับขุดลึก 4-5 ม. ถึงจะระเหยไป น้ำยังเหลืออีกเยอะ”


อย่าวางดินบนขอบบ่อ
ขุดดินขึ้นมาแล้ว ถ้ามีคนมาขอซื้อดินไปถมที่ก็ให้ไป แต่ถ้าไม่รู้จะเอาไปไหนต้องวางกองรอบ ขอบสระ ควรให้กองดินอยู่ห่างจากขอบสระ 1-2 ม. เพื่อกันดินไหลลงบ่อที่สำคัญ อย่ากองดินปิดขอบสระจนหมด ต้องเปิดทางให้น้ำหลากไหลเข้าสระได้ด้วย ถ้าปิดหมด รอให้ฝนตกลงสระอย่างเดียว น้ำจะไม่มีวันเต็มสระ…ไม่นานจะกลายเป็นบ่อร้าง


ลักษณะสระที่ดี
“สระที่จะขุดควรเป็นรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส เพราะจะเสียพื้นที่ขอบบ่อน้อยที่สุด และการขุดสระเพื่อป้องกันตลิ่งทรุดพังควรมีลาดเอียงในอัตรา 1:1 แต่ถ้าสระลึก 4 ม.ขึ้นไป จะต้องขุดแบบให้มีตะพัก เพื่อป้องกันตลิ่งชันทรุดในช่วงน้ำน้อยด้วย” ที่สำคัญ ดร.บัญชา ย้ำว่า เมื่อขุดสระน้ำมาแล้ว ควรที่จะนำน้ำไปใช้เพื่อปลูกพืชชนิดอื่นๆ ไม่ใช่ขุดเพื่อเอาน้ำไปทำนา เพราะมันไม่คุ้มค่ากับการลงทุน


ตัวอย่างของบ่อน้ำที่ขุดแล้วแต่ละพื้นที่มาฝากจร้า
1.สระนี้ ความลึก 2.5 เมตร ขุดเสร็จมีน้ำแต่ขุ่น ขุดอยู่ข้างๆนา..ค่อนข้างลุ่ม


2.สระนี้เหมือนภาพที่ 1 แต่ขุดเสร็จน้ำเยอะมาก น้ำลึกกว่า 2 เมตร รถติด อยู่ 2 วัน


3.ประเภทเดียวกันกับ 1และ2.มีน้ำออกมาเลยตอนขุดเสร็จ…ไม่ต้องรอฝน ปลูกมะเขืองามเลย..ครับ..มีน้ำรดสบาย


4.ขุดข้างห้วย…ระดับน้ำออกมาเท่ากันกับห้วยเลย แต่ห้วยสายนี้เป็นห้วยสายเล็กไม่ใหญ่มากคูสะติดกับห้วเลยครับ…มีน้ำตลอดปี น้ำหลากก็ไม่ขาดเพราะทำคันดินกั้นไว้


5.ขุดข้างห้วย..เหมือนภาพที่ 4..แต่ไม่มีน้ำ..ห้วยใหญ่ครับ ข้อเสียห้วยนี้ขนาดใหญ่ครับพอหน้าแล้งน้ำในห้วยลดลงมากก็จะดึงน้ำในสระไปด้วย ขนาดระยะห่างจากสระกับห้วย 30 เมตรน้ำยังหมดครับ


6.ขุดสระในพื้นที่ดินทราย…สังเกตุดีๆขอบสระจะพังลงเรื่อยๆจะทำให้สระตื้นได้ง่ายครับ


7.ดินทรายอีก สระครับ..แต่อยู่ที่ดอน


9.ประเภทลอกครองเก่าๆตามรูปเดิมครับ


10.ประเภทที่ดอนรอน้ำฝนอย่างเดียว


11.แบบนี้ทำยาก..เอาดินขึ้นข้างเดียวครับ


12.ลักษณะเช่นเดียวกับภาพที่ 11 ครับ


13.ทำสระข้างๆสวนยางครับ..รอน้ำฝนอย่างเดียว


ขอขอบคุณข้อมูล http://www.prakoonmae.com
ภาพตัวอย่างบ่อน้ำจาก http://www.bansuanporpeang.com (ภาพเป็นเพียงตัวอย่างเท่านั้นไม่ใช่ภาพจริง)

Facebook Comments
error: Content is protected !!